Jak chronimy wodę dostarczaną naszym klientom

Woda dostarczana do odbiorców w Gdańsku i Sopocie znajduje się pod stałym i ciągłym nadzorem Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego /PPIS/, która to instytucja powszechnie nazywana jest Sanepidem.

Kontrola jakości wody realizowana przez SNG, opiera się na próbach pobieranych w ponad 60 punktach zlokalizowanych w stacjach uzdatniania i na sieci wodociągowej. Minister Zdrowia określił w 2017 roku minimalny zakres i częstotliwość badań realizowanych przez przedsiębiorstwo w ramach prowadzonej wewnętrznej kontroli jakości. Na ujęciu wody w Straszynie jest pięć stałych punktów kontrolnych, z których pięć razy w tygodniu pobiera się próbki do badań. Oprócz tego, na pierwszej linii poboru wody ze zbiornika straszyńskiego znajduje się stacja ostrzegawcza monitująca istotne parametry wody oraz czuwają małże i pstrągi. Tak rozbudowany system biomonitoringu jest niezawodny, małże i pstrągi od razu wykazałyby, jeśli pobierana do dalszego uzdatniania woda groziłaby naszemu zdrowiu. Ponieważ ich czułość na wszelkie zanieczyszczenia jest często większa niż dokładność analiz laboratoryjnych, ich reakcja daje nam czas na podjęcie działań, które uniemożliwią przedostanie się zanieczyszczeń do wody podawanej do sieci wodociągowej. Jakość wody monitorowana jest w sposób ciągły również przez automatyczne instalacje analizujące istotne parametry wody podawanej do sieci wodociągowej.
Jeżeli w wyniku przeprowadzanych analiz laboratoryjnych zostałaby stwierdzona jakaś niezgodność z normami sanitarnymi, niezwłocznie poinformowany zostanie o tym Inspektor Sanitarny, który decyduje o tym, jakie należy podjąć działania naprawcze oraz czy i w jakim celu woda może nadal być dostarczana mieszkańcom. Prawdopodobieństwo wystąpienia takiej sytuacji jest jednak minimalne i stale monitorowane przez SNG w ramach wdrożonego wiele lat temu systemu nadzorowania bezpieczeństwa żywności zgodnie z normą ISO 22000.
Woda w wodociągu centralnym, zaopatrującym główne dzielnice Gdańska, spełnia unijne wymagania sanitarne w 100%. Jej jakość w punkcie dostarczania do klienta nie budzi zastrzeżeń, a woda jest smaczna i zdatna do bezpośredniego spożycia.
SNG prowadzi działania mające na celu utrzymanie należytej jakości wody  w sieci  wodociągowej - należą do nich między innymi płukania i czyszczenia odcinków sieci, mycie i dezynfekcje zbiorników retencyjnych wody. Woda podawana bezpośrednio  z ujęć wody nie budzi żadnych zastrzeżeń, jednak zanim dotrze do naszych domów, pokonuje wiele kilometrów, a w końcu trafia do instalacji wewnętrznej w budynku. To
jej stan w dużym stopniu odpowiada za końcową jakość wody, a warto zaznaczyć, że nie zależy on od działań eksploatacyjnych SNG. Należyte utrzymanie i eksploatacja instalacji wewnątrz budynku należy do obowiązków jego właściciela lub zarządcy.

 

 


Zwiń ^

Oczyszczalnia Ścieków Gdańsk Wschód

Oczyszczalnia ścieków "Wschód" położona jest w północno-wschodniej części miasta Gdańska, na terenach Żuław Gdańskich w delcie Wisły. Zajmuje powierzchnię 73,6 ha. Ścieki do oczyszczalni Wschód dopływają z terenów aglomeracji miejskiej miasta i gminy Gdańsk, a także z gmin sąsiednich tj. z miasta i gminy Sopot, Pruszcz Gdański, Żukowo, Kolbudy.

Odbiór ścieków na terenie miasta odbywa się systemem kanalizacji rozdzielczej, pracującej w układzie grawitacyjno-pompowym. Na terenie oczyszczalni znajduje się również punkt zlewny ścieków dowożonych taborem asenizacyjnym. Oczyszczone ścieki odprowadzenie są rurociągiem tłocznym 2,4 km w głąb Zatoki Gdańskiej poprzez przepompownię ścieków Bogatka.


Technologia oczyszczania ścieków

Trójstopniowy układ technologiczny oczyszczalni obejmuje oczyszczenie mechaniczne, biologiczne i przeróbkę osadów.

Oczyszczanie wstępne - mechaniczne

Oczyszczanie mechaniczne ma na celu przygotowanie ścieków do dalszych procesów technologicznych i obejmuje procesy mechaniczne oraz fizyczne tj.: cedzenie, sedymentację i flotację. W ramach oczyszczania wstępnego ścieki surowe przepływają kolejno przez następujące obiekty i urządzenia:

Kraty - w procesie cedzenia usuwane są ze ścieków większe zanieczyszczenia stałe (skratki) pływające lub wleczone po dnie kanału doprowadzającego ścieki do oczyszczalni w celu zabezpieczenia kolejnych urządzeń przed zniszczeniem i zapewnienia ich sprawnego funkcjonowania.
W oczyszczalni Wschód zainstalowane są równolegle 4 kraty mechaniczne - dwie kraty hakowo-taśmowe o prześwicie 6 mm oraz dwie kraty zgrzebłowe o prześwicie 10 mm. Skratki transportowane są dwoma przenośnikami śrubowymi do prasopłuczki, gdzie następuje ich płukanie i odwadnianie. Odwodnione skratki poddawane są dezynfekcji podchlorynem sodu, a następnie okresowo wywożone do kompostowania.

Piaskowniki napowietrzane - w piaskownikach oddzielane są od ścieków zawiesiny mineralne w procesie sedymentacji oraz usuwane oleje i tłuszcze w procesie flotacji. Stosowanie piaskowników jest konieczne, gdyż w dalszych etapach oczyszczania ścieków piasek byłby czynnikiem powodującym szybkie zużywania się ruchomych, mechanicznych elementów urządzeń.

Praca zgarniacza piasku polega na odpompowaniu pulpy piaskowej z dna obiektu do koryta zbiorczego skąd dalej kierowana jest do separatorów i płuczek piasku. Odwodniony piasek jest przekazywany do kompostowania.
Praca zgarniacza tłuszczu polega na powierzchniowym przemieszczeniu flotatu do komory zbiorczej, gdzie następuje spłukiwanie flotatu do zbiornika tłuszczu. W zbiorniku tym następuje wymieszanie tłuszczu z ciepłym osadem przefermentowanym, po czym mieszanina ta jest pompowana do Zamkniętych Komór Fermentacyjnych.
Powietrze do napowietrzania piaskownika dostarczane jest systemem rurociągów z pomieszczenia dmuchaw.
W oczyszczalni Wschód funkcjonują dwa dwukomorowe piaskowniki napowietrzane wykonane jako komory żelbetowe wyniesione ponad teren, przykryte pokrywami wykonanymi z laminatów poliestrowo - szklanych. Wymiary technologiczne jednego piaskownika 30 m x 10,4 m, głębokość czynna ok. 4,5 m.

Osadniki wstępne - w osadnikach wstępnych w wyniku procesu sedymentacji następuje oddzielenie łatwoopadających zawiesin organicznych od ścieków. W osadnikach ścieki rozchodzą się promieniście od środka ku obwodowi. Osad wstępny jest przemieszczany przy pomocy zgarniaczy obrotowych do komory osadowej, skąd jest odprowadzany do przepompowni osadu wstępnego. 
W oczyszczalni "Wschód" osadniki eksploatowane są jako tzw. "aktywne" (hydroliza osadu i produkcją LKT) z recyrkulacją osadu wstępnego do 200% (0 - 70 m3/h). 

W oczyszczalni Wschód funkcjonują trzy radialne osadniki wstępne o średnicy D=50 m. 

Osad wstępny przepompowany zostaje w sposób okresowy do zbiornika operacyjnego, w którym jest mieszany z zagęszczonym osadem nadmiernym pochodzącym z części biologicznej oczyszczalni. Wszelkie odcieki z oczyszczalni zbierane są w pompowni wód odciekowych i nadosadowych. 

Mechanicznie oczyszczone ścieki dopływają grawitacyjnie do przepompowni pośredniej, która składa się z pięciu przenośników śrubowych (Archimedesa). Następnie są kierowane do komory rozdzielczej, która rozdziela je na sześć równoległych ciągów oczyszczania biologicznego. 

Reaktory biologiczne - w reaktorach biologicznych przebiegają zintegrowane procesy biologicznego usuwania organicznych związków węgla oraz azotu i fosforu. 
W skład jednego ciągu wchodzą: 
  • jeden wielofazowy reaktor biologiczny,
  • dwa osadniki wtórne,
  • jedna pompownia recyrkulatu i osadu nadmiernego.

Każdy z reaktorów jest złożony z następujących komór, charakteryzujących się zróżnicowanymi warunkami tlenowymi oraz hydraulicznymi: 
  • Komora BIO-P- R1, środowisko beztlenowe, predenitryfikacja osadu powrotnego i defosfatacja
  • Komora - R2, środowisko anoksyczne - denitryfikacja lub beztlenowe - defosfatacja.
  • Komora denitryfikacji II- R3, środowisko atoksyczne.
  • Komora denitryfikacji II - R4 , środowisko anoksyczne lub tlenowe.
  • Komora denitryfikacji lub nitryfikacji - R5A, środowisko anoksyczne lub tlenowe.
  • Komora nitryfikacji - R5B, środowisko tlenowe.
  • Komora odtleniania - R6, środowisko tlenowe.

Mieszanina oczyszczonych ścieków i osadu czynnego jest odprowadzana z każdego reaktora biologicznego do dwóch radialnych osadników wtórnych. Zagęszczony osad z dolnej części osadnika odprowadzany jest za pomocą zgarniacza ssawkowo - lewarowego do przepompowni osadu. Recyrkulowany osad czynny jest doprowadzany do Komory R1 reaktora biologicznego. Oczyszczone ścieki odpływają kanałem otwartym do koryta pomiarowego, a następnie zamkniętym kanałem do przepompowni "Bogatka". Docelowym odbiornikiem są wody Zatoki Gdańskiej, do której oczyszczone ścieki wprowadzane są w odległości 2,4 km od linii brzegowej. 

Technologia przeróbki osadów ściekowych 
W procesie oczyszczania ścieków powstają dwa rodzaje osadów ściekowych: osad wstępny i nadmierny. W ramach prowadzonej obecnie gospodarki osadowej wydzielone osady poddawane są procesom przeróbki prowadzącym do zmniejszenia ich ilości, zmiany składu, w tym do redukcji zawartości substancji organicznych oraz stabilizacji biologicznych.

Osad wstępny jest zagęszczany w lejach osadników do zawartości 4% suchej masy i kierowany okresowo do przepompowni, a następnie do zbiornika osadu mieszanego.

Osad nadmierny z sześciu przepompowni jest doprowadzany do zbiornika operacyjnego osadu nadmiernego. Ze zbiornika czerpany jest pompami wchodzącymi w skład instalacji do mechanicznego zagęszczania osadu. W skład tej instalacji wchodzą 3 prasy filtracyjne dwutaśmowe. W procesie tym następuje zagęszczanie osadu do zawartości 5,5 - 6% suchej masy. Odcieki kierowane są poprzez przepompownię do linii ściekowej, natomiast osad tłoczony do instalacji dezintegracji metodą kawitacyjną, a następnie do zbiornika czerpalnego przepompowni osadu mieszanego. W zbiorniku następuje wymieszanie z osadem wstępnym.

Osad mieszany podawany jest za pomocą pomp śrubowych do Zamkniętych Komór Fermentacyjnych, gdzie zachodzi proces fermentacji beztlenowej mezofilnej w temp. 37°C. Pozyskiwany biogaz wykorzystywany jest w instalacji kogeneracji (produkcji energii elektrycznej i cieplnej).

Przefermentowany osad, poprzez pompownię i zbiornik pośredni, doprowadzany jest do stacji mechanicznego odwadniania i odwadniany w wirówkach sedymentacyjnych. Zawartość suchej masy osadów odwodnionych waha się w granicach 19 - 22% w zależności od stopnia przefermentowania i podatności osadów na odwadnianie.

Odwodnione osady ściekowe poddawane są unieszkodliwianiu w instalacji do termicznego przekształcania osadów.


Widok ogólny na Oczyszczalnię ścieków "Wschód"
Zwiń ^

Badania wody

W ciągu miesiąca wszystkie laboratoria, pracując 5 dni w tygodniu, a pracownia analiz biologicznych pracując 7 dni w tygodniu, przeprowadzają w sumie około 12 tysięcy badań. W pracowni badań biologicznych sprawdza się obecność w wodzie bakterii chorobotwórczych oraz organizmów wodnych (np. nicienie, wrotki).

O jakość gdańskiej wody dba sztab chemików SNG SA. W pracowniach analiz fizykochemicznych sprawdza się, czy woda nie zawiera szkodliwych metali ciężkich, mikrozanieczyszczeń organicznych i innych związków chemicznych niebezpiecznych dla zdrowia. Sprawdza się także jakość ścieków, aby te oczyszczone nie stwarzały zagrożenia dla człowieka czy środowiska.

Woda dostarczana przez SAUR Neptun Gdańsk spełnia bardzo rygorystyczne normy, wyznaczone w Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 7 grudnia 2017 roku w sprawie jakości wody przeznaczonej do spożycia przez ludzi (Dz.U. 2017 poz. 2294), w którym określone jest najwyższe dopuszczalne stężenie różnego rodzaju związków (w skrócie NDS). W tym miejscu wypada również przypomnieć, że Laboratorium  w Gdańsku posiada akredytację Polskiego Centrum Akredytacji. Cały proces kontroli procesu oczyszczania ścieków  i jakości wody ulega ciągłemu doskonaleniu, co potwierdzane jest podczas corocznej oceny. Zwiń ^

Małże strażnikami gdańskiej wody

Obserwacja zachowania zwierząt i zjawisk naturalnych w przyrodzie od zawsze była źródłami wiedzy o zmianach zachodzących w środowisku. Organizmy żywe były dla człowieka wskaźnikami chociażby nadchodzących zmian pogodowych. Od dawna jesteśmy w stanie wykorzystać takie informacje do wczesnego reagowania na zdarzenia, a obserwacje takie nazywamy biomonitoringiem. Organizmy zaś, które informują nas poprzez swoje zachowanie o nadciągających czy zachodzących zmianach nazywamy bioindykatorami (organizmami wskaźnikowymi).

Obecnie uniezależniamy biomonitoring od subiektywnej oceny człowieka i wykorzystując możliwości techniki wprowadzamy automatyczne systemy mierzące zachowanie bioindykatorów. Takie właśnie zastosowanie organizmów wskaźnikowych ma miejsce na ujęciu powierzchniowym w Straszynie. W roli strażników czystości wody w Jeziorze Straszyńskim, z którego pobierana jest woda do produkcji wody pitnej dla mieszkańców Gdańska, wykorzystane zostały małże z gatunku skójka zaostrzona (Unio tumidus). Na ewentualne zanieczyszczenia, które w wyniku nieprzemyślanych działań człowieka mogą wystąpić w ujmowanej wodzie, małże te reagują natychmiast zamykając swoje muszle.

Małże przebywają w zamkniętym, stalowym zbiorniku (przy dyspozytorni), przez który przepływa woda czerpana na ujęciu. Temperatura wody utrzymywana jest na poziomie ok. 10 stopni C. Małże za pomocą nietoksycznego kleju, przyklejone są jedną połową muszli do postumentu zanurzonego w zbiorniku. Do drugiej połowy muszli przymocowany jest magnes, który współpracuje z czujnikiem mierzącym natężenie pola magnetycznego. Wartość natężenia pola magnetycznego odzwierciedla rozchylenie dwóch połówek muszli. Sygnał o rozwarciu muszli przekazywany jest do komputera, z odpowiednim oprogramowaniem, które pozwala na bieżąco obserwować na monitorze zachowanie się każdego osobnika (wielkość rozwarcia muszli).

Ponieważ każdy małż ma swój własny dobowy rytm zmienności rozwarcia muszli, podczas instalacji system biomonitoringu został odpowiednio skalibrowany poprzez ustalenie "normy" ruchu muszli, która jest punktem wyjścia do rozpoczęcia pomiarów i ustalenia progów alarmowych. Jednoczesne, gwałtowne zamknięcie się muszli wszystkich małży powoduje natychmiastowe włączenie się sygnału alarmowego. Mimo, że małże mamy w Gdańsku od 2008 roku taka sytuacja nigdy nie miała miejsca! Ale w sytuacji czyto teoretycznej dzięki tego rodzaju nadzorowi możliwe byłoby szybkie zareagowanie w sytuacji wystąpienia skażenia wody, bez czasu oczekiwania na wyniki analiz laboratoryjnych.

Warto pamiętać jednak, że podstawowym źródłem informacji o jakości wody pozostaje nadal laboratorium, które wykonuje na bieżąco badania jakości wody nie tylko ujmowanej, ale również na poszczególnych etapach jej uzdatniania.


Unio tumidus gotowy do "pracy".
Zdjęcie: www.prote.pl

Zwiń ^